مجموعه مقالات کرسی های علمی دانشگاه علامه طباطبائی

مجموعه مقالات کرسی های علمی دانشگاه علامه طباطبائی

طراحی مدل روان درمانی دینی بومی- ایرانی با تاکید بر اسلام برای پیشگیری و درمان آسیب ها و اختلالات روانی- اجتماعی

نوع مقاله : کرسی ترویجی

نویسنده
ابوالقاسم عیسی مراد رودبنه
گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبائی
10.22054/ijdli.2015.20189
چکیده
این پژوهش به طراحی و تبیین مدل «روان‌درمانی دینی بومی-ایرانی» با تمرکز بر آموزه‌های اسلام برای پیشگیری و درمان آسیب‌ها و اختلالات روانی-اجتماعی می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، وجود خلاءهای معنایی، پریشانی‌های روانی و تنش‌های معنوی در دنیای معاصر است که رویکردهای کلاسیک روان‌شناختی لزوماً پاسخگوی تمامی ابعاد آن‌ها، به‌ویژه در جوامع خدامحور، نیستند. هدف این مقاله، ارائه چارچوبی جامع است که با اتکا به مؤلفه‌های بومی و اسلامی، به درمان اختلالات معنوی و روانی پرداخته و آرامش پایدار را برای مراجعان فراهم آورد.
در این مدل، انسان به عنوان موجودی چندبعدی در نظر گرفته می‌شود که ریشه بسیاری از دردهای او در درون خود اوست؛ لذا بر اساس کلام حضرت علی (ع)، درمان نیز در درون خود انسان جستجو می‌شود. فرآیند درمانی در این رویکرد شامل مراحل هفت‌گانه آغاز، ایجاد ارتباط، بررسی مشکل، تشخیص، توجیه، جمع‌بندی و پایان است. این پروتکل درمانی تلاش می‌کند با بازتعریف مفاهیم سلامت روان در قالب نظام ارزشی اسلام، مدلی کاربردی ارائه دهد که نه تنها در درمان اختلالات، بلکه در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی نیز مؤثر باشد.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که روان‌درمانی جامع دینی با تکیه بر مفهوم توکل و معنابخشی به زندگی از طریق پیوند با خداوند، قادر است تنش‌های روانی-اجتماعی را کاهش دهد. همچنین، برای عملیاتی شدن این مدل، پروتکل‌های درمانی تدوین شده و با استفاده از آزمون‌های ساخته شده توسط صاحب‌نظران حوزه‌های دینی، مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته‌اند. نتیجه‌گیری نهایی حاکی از آن است که این رویکرد بومی می‌تواند خلاءهای موجود در روان‌شناسی دنیا را پوشش داده و با توجه به شاکله درونی انسان ایرانی، راهکارهای دقیق‌تری برای حل مسائل بشر امروز ارائه کند.
کلیدواژه‌ها
روان‌درمانی دینی
اسلام
اختلالات روانی
پیشگیری
بومی‌سازی