پیشگفتار

نظریه­ها مبنا و مقومّ علوم هستند. به­گونه­ای که علم مجموعه­ای از نظریه­های مستند، موجه و مقبولی است که جامعۀ علمی به درستی آن را باور دارد. از ­این­رو، نظریه یکی از واقعیت­های انکارناپذیر هر علمی می­باشد. نظریه­پردازی نیز مهم­ترین کنش معرفتی در نهاد و نظام علم به­شمار می­رود. نظریه و نظریه­پردازی جزء ذاتی علم است که در یک فرایند طبیعی در آکادمی صورت می­گیرد. بی­تردید نهاد دانشگاه، به عنوان مظهر آکادمی، خاستگاه اصلی و اولیۀ نظریه و نظریه­پردازی است. بنابراین، مهم­ترین مسئولیت و بالاترین مأموریت دانشگاه نیز پردازش نظریه­هایی است که نهایتاً به تولید علم می­انجامد. در این میان، رسالت دانشمندان و دانشگاه­های علوم انسانی و اجتماعی در تولید نظریه­ و نظریه­پردازی افزون­تر و گران­تر است.
اگرچه نظریه، ماهیت جوششی و خود­جوش دارد ولی نظریه­پردازی امری کوششی است. به­طوری­که، نظریه­پردازی نیازمند سیاست­گذاری، برنامه­ریزی، بستر­سازی و پشتیبانی همه­جانبه می­باشد. از­این­رو، نظریه­پردازی یکی از اولویت‏های راهبردی کشور در حوزۀ علوم انسانی و اجتماعی تعیین شده است. در سال­های اخیر نیز این امر مورد توجه و تأکید سیاست­گذاران و طراحان سیاست‏های علمی کشور قرار گرفته است. به­ویژه آنکه، این موضوع از مطالبات رهبر معظم انقلاب بوده است تا زمینه برای رشد، شکوفایی، خلاقیت و ایجاد ایده‏های نو در دانشگاه ایجاد گردد.
براین­اساس، نظریه­پردازی یکی از رسالت­ها و مأموریت­های اصلی دانشگاه علامه طباطبائی، به عنوان بزرگ­ترین و مهم­ترین دانشگاه علوم انسانی کشور، تعریف و تعقیب شده است. به منظور تأمین و تحقق بیشینه و بهینۀ این هدف، کرسی­های نقد، نوآوری و نظریه­پردازی تخصصی و ترویجی برگزار گردیده است. در­ این چهارچوب، به منظور ترویج فرهنگ نقد، نوآوری و نظریه­پردازی، از­یک­سو، و ترغیب استادان برای ورود به عرصه نظریه و نوآوری، ازسوی­دیگر، «کرسی­های ترویجی» برگزار می­گردد. این کرسی­ها، با حضور صاحب کرسی، دو ناقد و مدیر جلسه برگزار می‏شود. لذا، با هدف انگیزه بخشی و ارتقای روحیه پژوهشی و نقد‌پذیری اعضای هیئت علمی تلاش درخوری برای برگزاری کرسی­های ترویجی شده است. حاصل این سعی وافر، برگزاری 351 کرسی ترویجی بوده است. افزون­بر­این، 5 کرسی نظریه­پردازی تخصصی موفق نیز توسط اساتید دانشگاه برگزار شده است. در این راستا شورای کرسی­های نظریه پردازی، نقد و نوآوری در دانشگاه با تصویب برنامه­های اجرایی در راستای تولید علم و برگزاری کرسی­ها، اقدامات مؤثری در زمینه ارائه ایده­های نو و کاربردی در رشته­های علوم انسانی داشته است.
مجموعه پیش­رو، دربردارنده مقالات 16 کرسی ترویجی است که تا انتهای سال 1400 در دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شده است. برای تهیه و تدوین این اثر، همکاران بسیاری تلاش کرده­اند. لازم می­دانم از همه عزیزانی که در این مسیر ما را همراهی کرده­اند تقدیر و تشکر کنم. از اساتید گرامی، نمایندگان محترم دانشکده­ها، مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه و به ویژه همکار ارجمندِ مدیریت امور پژوهشی دانشگاه، سرکار خانم شادی الواری به خاطر بازخوانی محتوایی این اثر سپاسگزارم. امیدوارم این مجموعه برای جامعه علمی کشور مفید و موثر باشد. ان­شاالله تعالی.