دیدگاه فطری معنوی در برنامه درسی

این مقاله به تبیین و ارائه دیدگاهی نو در مطالعات برنامه درسی تحت عنوان «دیدگاه فطری معنوی» بر پایه اندیشه اسلامی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، نقد دیدگاه‌های رایج غربی (نظیر رفتارگرایی و انسان‌گرایی) است که به دلیل ابتناء بر پیش‌فرض‌های مادی و ناقص از ماهیت انسان، از درک جوهر حقیقی او عاجز مانده‌اند. نویسنده معتقد است تفاوت در دیدگاه‌های برنامه درسی ریشه در تفاوت نگرش به کودک و مبانی انسان‌شناسی دارد؛ لذا در اندیشه اسلامی که انسان موجودی صاحب فطرت الهی و دارای حیات جاودانه تعریف می‌شود، برنامه درسی باید مسیری برای تعالی و شکوفایی این استعدادهای سرشتی فراهم کند.
در این دیدگاه، «فطرت» به عنوان سرمایه‌ای تکوینی شامل مجموعه‌ای از شناخت‌های فطری (مانند توحید و اصول تفکر) و گرایش‌های مقدسی همچون حقیقت‌جویی، فضیلت‌خواهی، زیبایی‌گرایی و خلاقیت معرفی شده است. نویسنده با تحلیل ساختارهای وجودی انسان (ساختار علمی، تمایلات و توانایی‌ها)، برتری فطرت بر طبیعت را تبیین کرده و معنویت را نه یک صفت عارضی، بلکه روح حاکم بر تمامی ابعاد حیات انسانی می‌داند.
اصول حاکم بر این برنامه درسی شامل جامعیت، تعادل پویا، آیه بینی (نگاه نشانه‌شناسانه به جهان)، وحدت بین حقایق ثابت و امور متغیر، و محوریت نقش معلم به عنوان الگوی تربیتی است. در این دیدگاه، هدف نهایی برنامه درسی پرورش انسان‌های متفکر، مؤمن، خودباور و بصیر است که بتوانند بین حیات دنیوی و اخروی خود توازن ایجاد کنند. در نهایت، مقاله بر ضرورت تحول بنیادین در نظام آموزشی و تولید راهنماهای برنامه درسی بومی و فطرت‌محور تأکید ورزیده و این رویکرد را راهکاری برای مقابله با معنویت‌های کاذب و تحقق حیات طیبه معرفی می‌نماید.